Κήπος θα πει κήπος, και από εκεί ακριβώς βγαίνει το όνομα. Η καταγραφή της ακτής του 1885 δίνει αυτή την ακτή ως «σπιάντσα του Κήπου», από περιτειχισμένο λαχανόκηπο που στεκόταν από πάνω της, και την άκρη παραπέρα ως «κάβο του Κήπου». Βρίσκεται στην ανατολική ακτή ανάμεσα στον Λογγό και το Αλάτι, σε εκείνο το κομμάτι όπου τα ονόματα τρέχουν το Διαβάστε περισσότερα...

Γλυφάδα θα πει υφάλμυρη, και στους Παξούς το όνομα δείχνει πάντα το ίδιο πράγμα: θειούχο νερό που ανεβαίνει μέσα από τον βράχο. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο υπάρχει πάνω από μία Γλυφάδα στο νησί. Αυτή εδώ, στην ανατολική ακτή ανάμεσα στο Μονοδέντρι και τον Λογγό, είναι η σημαντική. Ο ντόπιος συγγραφέας του νησιού τη μετρά ανάμεσα στις τρεις θειούχες πηγές Διαβάστε περισσότερα...

Το Αρκουδάκι είναι στη βορειοανατολική ακτή κάτω από τη Λάκκα, και αυτό που το κάνει ασυνήθιστο σε αυτό το νησί είναι το νερό. Η καταγραφή του 1885 σημειώνει ότι εδώ, πάνω στην ακτή, έρεε νερό μέσα σε μικρό θολωτό χώρο, ήδη κατεστραμμένο τότε, με αδίαντα να φυτρώνουν μέσα του. Το νερό το έλεγαν άριστο, και η λεπτομέρεια που μετράει είναι Διαβάστε περισσότερα...

Ο Μπουρσανάς είναι στη βόρεια χερσόνησο της Λάκκας, κοντά στο εκκλησάκι του Αγίου Θωμά και τον φανό, λίγα λεπτά πέρα από το Χαράμι. Κάποιοι τη λένε «Μισοράχη», και το όνομα αυτό έχει ιστορία από πίσω του. Όταν καταγράφηκε η ακτή του λιμανιού της Λάκκας το 1885, ο γύρος του κόλπου με λέμβο ξεκινούσε από θέση που λεγόταν Μισοράχη, και ο Διαβάστε περισσότερα...

Το Χαράμι είναι μία από τις ελάχιστες αμμουδιές των Παξών. Ο ντόπιος συγγραφέας του νησιού την καταγράφει ρητά ως αμμουδιά, σε έναν κατάλογο όπου σχεδόν όλα τα άλλα είναι βότσαλο. Η καταγραφή της ακτής του 1885 τη δίνει ως «στου Χαραμή το Γουλί», και περιγράφει ευρύτερη ελαιόφυτη κοιλάδα που κατεβαίνει σε κροκαλώδη ακτή, με τοίχους χτισμένους από προεξέχοντες λίθους. Λίγο Διαβάστε περισσότερα...

Η Νεραντού κάθεται στη δυτική ακτή κάτω από τους μεγάλους γεώδεις κρημνούς των Φαναριωτάτικων, μετά το ακρωτήρι που οι παλιές καταγραφές λένε Γκρεμό Πράσσες, εκεί όπου η ακτή γίνεται χοντρή άμμος. Δύο πράγματα σημειώθηκαν εδώ το 1885 και ισχύουν και τα δύο. Στάζει νερό από τον βράχο στην παραλία. Και υπάρχουν μεγάλοι πεσμένοι όγκοι μισοβυθισμένοι στη θάλασσα μπροστά της, που Διαβάστε περισσότερα...

Το Αυλάκι των Βλαχοπουλάτων είναι στη δυτική ακτή, βόρεια από τον όρμο του Αυλακιού, και δεν πρέπει να μπερδεύεται μαζί του. Είναι δύο διαφορετικές παραλίες. Το πώς φτάνεις είναι όλη η ιστορία. Δρόμος δεν υπάρχει. Έρχεσαι από τη θάλασσα, ή παίρνεις το μονοπάτι που κατεβαίνει από τα Βλαχοπουλάτικα, και αυτό το μονοπάτι θέλει δουλειά: πέφτει πάνω σε βράχια και μέσα Διαβάστε περισσότερα...

Το Αχάι είναι στην άγρια δυτική ακτή, και ο κόσμος δεν έρχεται εδώ για την παραλία. Έρχεται για ό,τι είναι δίπλα της. Οι θαλάσσιες σπηλιές του Αχαΐου συνεχίζουν η μία μέσα στην άλλη. Η μεγαλύτερη λεγόταν Αχάνδακας, και εκείνος που χαρτογράφησε αυτή την ακτή το 1885 δεν κρατήθηκε: την είπε μία από τις ωραιότερες θαλάσσιες σπηλιές της Μεσογείου, και είπε Διαβάστε περισσότερα...

Ο Μπάλος είναι η κοντή βοτσαλωτή παραλία κοντά στο νότιο άκρο του νησιού, λίγο πριν η ακτή γυρίσει στον κόλπο του Πόρτο Σπούτσο, τον Οζώδη λιμένα του Οζιά. Κουβαλά μια ιστορία ναυαγίου, καταγραμμένη επιτόπου το 1885. Πλοίο από το Λιβόρνο, φορτωμένο μάρμαρα, χάθηκε εδώ, και η καταγραφή λέει καθαρά ότι βυθίστηκε σκόπιμα, επειδή είχε μεγάλο ρήγμα. Βγάλε τα συμπεράσματά σου. Διαβάστε περισσότερα...

Τα Αυτιά Γαϊδάρου εξηγούν μόνα τους το όνομά τους τη στιγμή που τα βλέπεις. Δύο βράχοι στέκουν έξω από την άκρη, και η καταγραφή της ακτής του 1885 λέει ακριβώς αυτό: «Κάβος του γαϊδάρου τ’ αυτιά», από δύο σκοπέλους σαν αυτιά γαϊδάρου. Βρίσκεται στη νότια ακτή ανάμεσα στη Σουλάνενα και τον Μπάλο, στη διαδρομή από τον Γάιο προς τον Οζιά. Διαβάστε περισσότερα...

Η Σουλάνενα είναι ένας από τη σειρά των μικρών βοτσαλωτών όρμων ανάμεσα στον Γάιο και τον Οζιά, και κρατά το ίδιο όνομα που είχε το 1885, όταν η καταγραφή της ακτής σημείωσε τη «σπιάντσα της Σουλάνενας» ανάμεσα στους κάβους και τα ασβεστοκάμινα αυτής της πλευράς. Τα ονόματα εδώ γύρω είναι όλα τέτοια: τ’ αμπέλι κάποιου, οι αμυγδαλιές κάποιου, η παραλία Διαβάστε περισσότερα...

Ο Γιαννάς είναι το πρώτο κομμάτι ακτής νότια του Γαΐου, και το μόνο αυτής της πλευράς που έφτανε ο παλιός δρόμος. Το 1885 ο τέταρτος δρόμος του νησιού έτρεχε δίπλα στη θάλασσα ως τον Γιαννά, και γινόταν λόγος να συνεχίσει ως το λιμάνι του Οζιά. Ο λόγος χρειάστηκε έναν αιώνα για να γίνει πράξη. Ήταν ακτή δουλειάς. Εδώ στεκόταν ασβεστοκάμινο, Διαβάστε περισσότερα...

Το Μελίσι είναι λίγο έξω από τον Γάιο, κάτω από τη μακριά κατωφέρεια που πέφτει από το παλιό φρούριο στο νησάκι του Αγίου Νικολάου. Η καταγραφή του λιμανιού του 1885 λέει το ακρωτήρι εδώ «κάβο του Μελισσιού» και την ακτή από κάτω «σπιάντσα στο Μελίσσι», σπιάντσα όντας η τοπική λέξη για παραλία με στρογγυλά χαλίκια. Δύο πράγματα σημειώθηκαν εδώ που Διαβάστε περισσότερα...

Το Καμίνι είναι η πρώτη παραλία που συναντάς βγαίνοντας βόρεια από τον Γάιο, και η πιο πολυσύχναστη αυτού του κομματιού της ακτής. Το όνομά του είναι βιομηχανικό, όχι ποιητικό: καμίνι είναι το ασβεστοκάμινο, και το 1885 εκείνο που του έδωσε το όνομα ήταν ήδη μισογκρεμισμένο πάνω στην ακτή. Το ήξεραν τότε ως «Καμίνι του Παπα-Μένιγου». Το ασβέστωμα ήταν συνηθισμένη δουλειά Διαβάστε περισσότερα...

Το Κλωνί Γουλί είναι ο πιο ήσυχος από τους δύο όρμους αυτού του μικρού κομματιού, ο δεύτερος που συναντάς ανεβαίνοντας από τον Γάιο, αμέσως μετά το Καμίνι. Στην καταγραφή της ακτής του 1885 εμφανίζεται ακριβώς εκεί που είναι, γραμμένο «Κλονί το Γουλί», ανάμεσα στον επάνω κάβο της Κακής Λαγκάδας και το ασβεστοκάμινο που έδωσε στο Καμίνι το όνομά του. Έχει Διαβάστε περισσότερα...

Αυτή η μικρή ακτή της ανατολικής πλευράς, ανάμεσα στην Πνιγμένη και την Κακή Λαγκάδα, είναι εκεί όπου ο βράχος είναι τρυπημένος. Επισκέπτης της δεκαετίας του 1880, περνώντας αυτή την ακτή με βάρκα, σημείωσε κροκαλώδεις λίθους μέσα σε δύο μικρά χαμηλά άντρα, και είπε ότι ο σχηματισμός μοιάζει με γέφυρα χτισμένη εκεί. Τρυπητός θα πει τρυπημένος, και από εκεί σχεδόν σίγουρα Διαβάστε περισσότερα...

Η Πνιγμένη είναι ο όρμος ανάμεσα στο Αλάτι και την Κακή Λαγκάδα, σε εκείνο το κομμάτι της ανατολικής ακτής όπου οι γκρεμοί κατεβαίνουν απότομα και το μονοπάτι πρέπει να βρει τον δρόμο του. Το όνομα λέει μόνο του μια ιστορία που δεν την ξέρουμε. Οι καταγραφές του 19ου αιώνα για αυτή την ακτή είναι ασυνήθιστα λεπτομερείς, ονομάζουν κάθε ύφαλο και Διαβάστε περισσότερα...

Το Αλάτι βρίσκεται στο πόδι της ομώνυμης κοιλάδας, στην ανατολική ακτή ανάμεσα στον Λογγό και τον Γάιο. Επισκέπτης της δεκαετίας του 1880 το περιγράφει με δύο πινελιές: υπόλευκος βράχος, και άμμος λεπτότατη. Από πάνω, στην κορυφή του γκρεμού προς τα νοτιοανατολικά, υπάρχει κάτι που κανείς δεν το έχει εξηγήσει. Μια βαθιά ορθογώνια εκσκαφή ανοίγει μέσα στον βράχο. Οι ντόπιοι τη Διαβάστε περισσότερα...

Το Ροδοβάνι είναι στην άγρια δυτική πλευρά των Αντιπάξων, κάτω από ψηλούς λευκούς κρημνούς, και είναι σήμερα τόσο άδειο όσο το περιγράφουν τα παλιά βιβλία. Ήταν κι αυτό κάποτε σημείο φόρτωσης της πέτρας του νησιού, και υπήρχαν εδώ δύο σειρές λατομεία. Το σημάδι του είναι η νησίδα Ροδοβάνη απέναντι, με λευκούς κρημνούς και απότομο μέτωπο. Μπορείς να περάσεις με βάρκα Διαβάστε περισσότερα...

Το Σαρακίνικο είναι ο κόλπος στο νότιο άκρο των Αντιπάξων, και τον 19ο αιώνα ήταν τόπος δουλειάς. Ήταν ένα από τα τέσσερα σημεία του νησιού απ’ όπου φόρτωναν πέτρα: η Καλαμίτσα, το Σαρακίνικο, το Ροδοβάνι και το κύριο λιμάνι. Οι πλάκες και τα μάρμαρα των Αντιπάξων έφευγαν από εδώ για την Κέρκυρα, την Πάργα, την Πρέβεζα και την Πάτρα. Η Διαβάστε περισσότερα...

Το Σκίδι είναι μία από τις τρεις παραλίες που οι ίδιοι οι συγγραφείς του νησιού καταγράφουν ως τις βοτσαλωτές και ερημικές, μαζί με το Ροδοβάνι και το Σαρακίνικο. Δεν άλλαξε κατηγορία από τότε. Πίσω από την ακτή το έδαφος ανοίγει σε ρηχή λεκάνη, και το 1885 η λεκάνη αυτή είχε καμιά δωδεκαριά δρεπανοειδή πεζούλια όπου έσπερναν σιτάρι και βρόμη. Οι Διαβάστε περισσότερα...

Το Μικρό Αγνί είναι ο νοτιότερος και πιο κλειστός από τους δύο όρμους του Αγνιού, μια τσέπη μέσα στον βράχο κάτω από τα Αρβανίτικα. Το 1885 λεγόταν Επάνω Αγνί, και ο γείτονάς του βόρεια Κάτω Αγνί. Ό,τι σημειώθηκε τότε για αυτό ισχύει ακόμα: λεπτά στρογγυλά λιθάρια, καθόλου άμμος. Η προεξοχή ανάμεσα στους δύο όρμους λέγεται Μέση, και ο βράχος στην Διαβάστε περισσότερα...

Το Μεγάλο Αγνί είναι ο βορειότερος από τους δύο όρμους του Αγνιού στην ανατολική ακτή των Αντιπάξων, και ο πιο ανοιχτός από τους δύο. Το 1885 η ίδια παραλία λεγόταν Κάτω Αγνί, και η από κάτω της Επάνω Αγνί. Το σύστημα άλλαξε από τότε: σήμερα τα ξεχωρίζουμε με το μέγεθος, τότε με τη θέση. Είναι μικρή ακτή με στρογγυλά λιθάρια Διαβάστε περισσότερα...

Η Πλάκα είναι η παραλία στη δυτική πλευρά του ομώνυμου κάβου, ανάμεσα στο Βουτούμι και το λιμάνι. Στους παλιότερους χάρτες γράφεται με δύο κάππα, Πλάκκα, και η γραφή αυτή επιβιώνει στις σημάνσεις των μονοπατιών. Είναι στενή ακτή με στρογγυλά λιθάρια, κάτω από ισχυρά ελικοειδή στρώματα. Επισκέπτης της δεκαετίας του 1880 πρόσεξε κάτι παράξενο στον γκρεμό από πάνω: ανάμεσα στα στρώματα, Διαβάστε περισσότερα...

Η Μεσοβρίκα είναι δίπλα στη Βρίκα, πίσω από το στρογγυλό ύψωμα που οι παλιές περιγραφές λένε Μισοράχη. Ίδιο νερό, εντελώς άλλη παραλία: λευκά βότσαλα αντί για άμμο, μέσα και έξω από το νερό, και τίποτα χτισμένο. Ούτε ξαπλώστρες, ούτε μπαρ, ούτε σκιά. Αυτό είναι μαζί το πλεονέκτημα και το μειονέκτημά της. Με μικρά παιδιά τα βότσαλα δυσκολεύουν. Χωρίς παιδιά, είναι Διαβάστε περισσότερα...

Η Βρίκα είναι η παραλία που βλέπεις σε κάθε φωτογραφία των Αντιπάξων: λεπτή λευκή άμμος και νερό που κρατά το χρώμα του ως τα εφτά μέτρα, όπου ξεχωρίζεις ακόμα τον πάτο χωρίς ίχνος φυκιού. Δεν ήταν πάντα παραλία για κολύμπι. Το 1885 λεγόταν Κατωβρίκα, και από εδώ φόρτωναν πέτρα. Οι Αντίπαξοι έβγαζαν πλάκες και μάρμαρα, και τα καΐκια τα έπαιρναν Διαβάστε περισσότερα...

Η Αγία Παρασκευή είναι η εκκλησία των Ζενεμπισάτικων, ενός χωριού με δεκαεπτά οικογένειες στην απογραφή του 1885, που ανήκε στο παρεδρείο των Βελλιανιτάτικων. Στη βάση της πρόστασης υπάρχει λίθος με τη χρονολογία 1700, κάτι που την κατατάσσει στις παλαιότερες χρονολογημένες εκκλησίες των Παξών. Το κωδωνοστάσιο είναι διπλή αψίδα με δύο καμπάνες και σιδερένιο σταυρό στην κορυφή. Η μεγάλη πλάγια θύρα Διαβάστε περισσότερα...

Εκκλησία στα Μπογδανάτικα, πάνω από τον Γάιο, λίγο κάτω από διακόσια μέτρα από την Αγία Παρασκευή. Την καταγράφουμε με το όνομα που της δίνουν τα ανοιχτά χαρτογραφικά δεδομένα, Παναγία, επειδή δεν καταφέραμε να επιβεβαιώσουμε πληρέστερο όνομα επί τόπου. Υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να είναι το παρεκκλήσι της Παναγίας του Κουτρούμπαλη, που ψάχνουμε. Οι παλιές καταγραφές λένε ότι η οικογένεια Κουτρούμπαλη, των Διαβάστε περισσότερα...

Εκκλησία πάνω από τον Λογγό, λίγο πιο μέσα από το λιμάνι. Την καταγράφουμε ως Ζωοδόχο Πηγή, και αξίζει να πούμε το σκεπτικό. Η Ζωοδόχος Πηγή του Λογγού είναι γνωστή από τις παλιές περιγραφές ως μετόχι της Υπαπαντής: μετά το Πάσχα η εικόνα κατέβαινε από τα Γραμματικέικα στη Λάκκα, μετά την Παρασκευή της Ζωοδόχου Πηγής σε αυτή την εκκλησία στον Λογγό, Διαβάστε περισσότερα...

Μικρή εκκλησία πάνω από το λιμάνι της Λάκκας, στην οποία ανεβαίνεις με είκοσι πέντε σκαλιά. Η ανάβαση είναι και το ζητούμενο: από πάνω κοιτάζεις κατευθείαν έξω, μέσα από το στόμιο του κόλπου. Στην καταγραφή του 1885 το λιμάνι της Λάκκας, τότε πέντε ψυχές, αναφέρεται με δύο εκκλησίες, τον Άγιο Ιωάννη και τον Άγιο Ανδρέα, αυτήν εδώ και τον ενοριακό ναό Διαβάστε περισσότερα...

Ο Άγιος Ανδρέας είναι ο ενοριακός ναός της Λάκκας, και κατά την τοπική παράδοση η αρχαιότερη εκκλησία των Παξών. Επισκέπτης που την κατέγραψε τη δεκαετία του 1880 άκουσε ακριβώς αυτό, και σημείωσε δύο λεπτομέρειες στην πρόσοψη: μια πέτρα σε σχήμα κανονιού εντοιχισμένη, και δύο σκαλισμένα ψάρια, επειδή, όπως του είπαν, ο Άγιος ήταν ψαράς. Για την εκκλησία ενός λιμανιού που Διαβάστε περισσότερα...

Μικρή εκκλησία πάνω στους βράχους, στη βόρεια άκρη του Γαΐου, δίπλα στο παλιό λοιμοκαθαρτήριο. Επισκέπτης της δεκαετίας του 1880 τη χαρακτήρισε το πιο γραφικό πράγμα σε εκείνη την ακτή: χτισμένη κατευθείαν πάνω στον βράχο, με στοά τεσσάρων στηλών και τοιχογραφίες στο εικονοστάσιο. Είναι ιδιωτικό παρεκκλήσι της οικογένειας Κουβά, και περιλαμβάνεται στην περιήγηση για τις στέρνες και τις εκκλησίες του Γαΐου Διαβάστε περισσότερα...

Η Αγία Τριάδα είναι ο ενοριακός ναός του Γαΐου και η μεγαλύτερη εκκλησία της κωμόπολης. Ήταν η καινούργια εκκλησία. Τη δεκαετία του 1880 ήταν ακόμα ατελείωτη: επισκέπτης της εποχής τη λέει τη νεότερη και μεγαλύτερη του Γαΐου και σημειώνει το καμπαναριό της βαμμένο λευκό και κυανό, και χτίστηκε για να πάρει τη θέση της Ανάληψης στην πλατεία, που τη πλημμύριζε Διαβάστε περισσότερα...

Ακόμη μία από τις εκκλησίες του Αγίου Σπυρίδωνα, στο κέντρο του νησιού ανάμεσα στον Γάιο και τα Μαγαζιά. Οι παλιοί κατάλογοι αναφέρουν εκκλησίες του Αγίου στα Κοκκινάτικα, με χρονολογία 1793, και στα Μητσιαλάτικα των Μαγαζιών, με χρονολογία 1844, εκτός από εκείνες των Αργυράτικων και του Καλτσονησίου. Δεν έχουμε διαπιστώσει ακόμα ποια από αυτές τις εγγραφές αντιστοιχεί σε αυτό το κτίσμα. Διαβάστε περισσότερα...

Εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα πάνω από τον Γάιο, στην περιοχή των Βλαχοπουλάτικων, κοντά στην Ελεούσα και στον Άγιο Χαράλαμπο. Ο Άγιος Σπυρίδων είναι ο πολιούχος της Κέρκυρας, και οι Παξοί, που διοικούνταν από την Κέρκυρα το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας τους, τον αγκάλιασαν με ενθουσιασμό: εκκλησίες του υπάρχουν στα Αργυράτικα, στα Κοκκινάτικα, στα Μητσιαλάτικα των Μαγαζιών και στο νησάκι Καλτσονήσι, Διαβάστε περισσότερα...

Εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου, πάνω από τον Γάιο. Η ίδια αφιέρωση εμφανίζεται και μέσα στην Ελεούσα των Βλαχοπουλάτικων, όπου ο δεξιός βωμός είναι των Εισοδίων, μια υπενθύμιση ότι στους Παξούς μια γιορτή μπορούσε να έχει και δική της εκκλησία και πλάγιο βωμό αλλού, ανάλογα με το ποια οικογένεια την ήθελε. Γιορτή: 21 Νοεμβρίου. Διαβάστε περισσότερα...

Ο Άγιος Γεώργιος στέκει σε ανυψωμένη κυκλική πλακόστρωτη πλατεία στα Βελλιανιτάτικα, και το ψηλό καμπαναριό του στέκει χωριστά από τον ναό, κάτι ασυνήθιστο στους Παξούς. Η μεγάλη πλάγια θύρα είναι δουλεμένη, όπως έγραψε επισκέπτης του 19ου αιώνα, «κατά τον τρόπο της Αναγέννησης». Μέσα, ξύλινη οροφή, ανυψωμένο πρεσβυτέριο με ξύλινο κιγκλίδωμα και διπλό κιγκλιδωτό υπερώο. Δίπλα σώζεται περιτειχισμένο κοιμητήριο με πλάκες Διαβάστε περισσότερα...

Ο Άγιος Δημήτριος είναι η εκκλησία των Λιναράτικων, πάνω από τον Γάιο. Στην καταγραφή του 1885 ο οικισμός, τότε έξι ψυχές, αναφέρεται με το όνομά του. Τα Λιναράτικα ήταν χωριό λατόμων. Επισκέπτης εκείνης της εποχής περιγράφει εννιά σπίτια στην άκρη ψηλού λόφου πάνω από την κοιλάδα του Στέφου, όπου λατομούσαν γωνιώδη τεμάχια και πλάκες και τα κατέβαζαν. Μαζί με την Διαβάστε περισσότερα...

Ο Άγιος Ιωάννης στα Μπαστάτικα είναι γνωστός ως Άγιος Ιωάννης «της Ρίγανης», από την πλαγιά όπου στέκει. Ο λόγος να ανέβεις είναι η θέα. Από εδώ ανοίγεται όλο το νότιο μισό των Παξών, με τους Αντίπαξους πιο πέρα, από τις πλατύτερες θέες του νησιού, και πολύ διαφορετική από τα σημεία ηλιοβασιλέματος της δυτικής ακτής, που κοιτάζουν μόνο ανοιχτό πέλαγος. Η Διαβάστε περισσότερα...