Κρυμμένη μέσα σε μια καταπράσινη κοιλάδα πάνω από τη Λάκκα, στα Γραμματικέικα, βρίσκεται η εκκλησία στην οποία θα σε στείλουν πρώτα οι περισσότεροι Παξινοί: η Υπαπαντή του Χριστού.
Χτίστηκε το 1601 από τα δύο αδέλφια Αδάμ και Βασίλη Σαν Ιππόλυτο και είναι η μόνη εκκλησία του νησιού σε βυζαντινό ρυθμό, με δύο τρούλους. Στον πρώτο τρούλο είναι ζωγραφισμένη η Παναγία, στον δεύτερο ο Σωτήρας μέσα σε χορό αγγέλων. Οι τοιχογραφίες που σώζονται είναι ο λόγος που έρχονται εδώ ιστορικοί της τέχνης: επισκέπτης της δεκαετίας του 1880 παρομοίασε το ύφος τους με του Τζιότο και με το παρεκκλήσι των Σκροβένι στην Πάδοβα. Το 2004 αποκαλύφθηκαν έργα του ζωγράφου Ασπιώτη και τμήματα του αρχικού τέμπλου.
Το καμπαναριό είναι βενετσιάνικου τύπου και φέρει τη χρονολογία 1774, διαβασμένη πάνω στο ίδιο το κτίσμα. Έχει τέσσερις ρωσικές καμπάνες, και συνήθως επιτρέπεται στον επισκέπτη να ανέβει και να τις χτυπήσει· από ψηλά βλέπεις και τις δύο πλευρές του νησιού μαζί. Η τελευταία σκάλα είναι πολύ στενή.
Το 1885 το εικονοστάσιο εδώ ήταν λίθινο, αναγεννησιακό και φαιό, με τις εικόνες του σε ασημένιο έλασμα. Το μαρμάρινο που βλέπουμε σήμερα είναι έργο του Κερκυραίου Ευάγγελου Κάλλου και χρονολογείται στο 1909.
Το 1818 η εκκλησία έγινε έδρα του Επισκόπου Παξών. Σε προθήκη φυλάσσονται τα άμφια του Επισκόπου Χρύσανθου, που πέθανε το 1848: μίτρα κεντημένη με τους ευαγγελιστές και δικέφαλο αετό, σταυρός με κοράλλια και λειψανοθήκη του Αγίου Σάββα με ρουμπίνια και σμαράγδια.
Από την Υπαπαντή ξεκινά και το μακροβιότερο έθιμο του νησιού. Μετά το Πάσχα η εικόνα της φεύγει από εδώ και ταξιδεύει για εβδομάδες από εκκλησία σε εκκλησία σε όλους τους Παξούς, πριν γυρίσει σπίτι της.
Γιορτή: 2 Φεβρουαρίου. Εκτός ακολουθιών η εκκλησία είναι συχνά κλειδωμένη.
Πρόσβαση: με τα πόδια μέσα από τους ελαιώνες από τη Λάκκα, περίπου μισή ώρα. Ο δρόμος είναι δύσκολος με σκούτερ.
Κοντά: η θαλάσσια σπηλιά που λέγεται γράβα της Υπαπαντής, κάτω από τους βράχους. Η ιστορία ότι υπόγειο πέρασμα ανεβαίνει από τη σπηλιά ως την εκκλησία είναι θρύλος· η ίδια η σπηλιά έχει βάθος περίπου δώδεκα μέτρα.
Στην εκκλησία φτάνουν δύο παλιά μονοπάτια, και αξίζουν και τα δύο. Η μεγάλη σκάλα που ανεβαίνει ίσια από τον περίβολο γίνεται εκπληκτικά πολύπλοκη καθώς στενεύει, και αποκαλύφθηκε και καθαρίστηκε ξανά το 2008 και το 2009 ύστερα από χρόνια εγκατάλειψης. Το δεύτερο κατεβαίνει στο καμπαναριό από τη μεριά των Μαγαζιών. Είναι πλακόστρωτο και σκαλοπατωτό, και τόσο καλά μελετημένο ώστε πρέπει να ήταν κύριος δρόμος πριν φτάσουν τα τροχοφόρα στο νησί. Η τοπική εκδοχή θέλει να το έστρωσαν οι Βενετοί την ίδια περίοδο που πλήρωναν τους Παξινούς για να φυτέψουν τις ελιές τους, και ο Άγγλος που χαρτογράφησε τα μονοπάτια των Παξών το σημείωσε στον χάρτη του ως αρχαίο μονοπάτι.
